Koszyk jest pusty

Surrealizm

Surrealizm

Jak narodził się surrealizm
 
Surrealizm – jeden z najbardziej efektownych i rozpoznawalnych współczesnych prądów artystycznych powstał, jak często w sztuce bywa, jako wyraz buntu przeciw skostniałym wartościom i mieszczańskiemu podejściu do życia i artyzmu. Narodził się we Francji w 1924 roku i na początku występował jedynie w literaturze, by w krótkim czasie rozprzestrzenić się także na inne dziedziny sztuki: malarstwo, rzeźbę, kino i teatr.
 
Stworzenie pojęcia surrealizmu przypisuje się Guillaume'owi Apollinaire'owi, francuskiemu poecie, pisarzowi i krytykowi sztuki o polskich korzeniach. W 1917 roku ukuł on ten termin na określenie stanu zatarcia granicy między snem a rzeczywistością w sztuce. W myśl tego sztuka surrealistyczna powinna odrealniać rzeczywistość, nadając jej postać sennych marzeń i irracjonalnych obrazów.
 
Apollinaire jednak, jako artysta na wskroś niezależny, nie ograniczał się w swojej twórczości jedynie do surrealizmu, równie bliski był mu dadaizm czy fowizm. Dlatego za prawdziwy początek surrealizmu uważa się słynny manifest Andre Bretoné'a (pierwszy z trzech jego manifestów surrealistycznych) opublikowany 15 października 1924 roku.
 
Główne założenia Bretoné'a dotyczyły odejścia od realizmu w sztuce i przyznania jej  prawa posługiwania się wyobraźnią, miejsca dla cudowności, inspiracji, odwołań do dzieciństwa i obiektywnego przypadku. Odejście od realizmu nie było jednak tożsame z abstrakcjonizmem na przykład. Chodziło raczej o pozaświadome, irracjonalne połączenie w dziele elementów świata realnego. Dokładna definicja Bretoné'a brzmi następująco: „Czysty automatyzm psychiczny, dzięki któremu zamierza się wyrażać ustnie lub pisemnie, lub za pomocą dowolnej innej metody realne działanie myśli. Przekaz myśli bez jakiejkolwiek kontroli rozumu, bez zamierzeń estetycznych czy moralnych” *1
 
w 1925 odbyła się pierwsza wystawa surrealistów, a od 1924 jego „organ prasowy” stanowiło pismo „La Révolution surréaliste” („Rewolucja Surrealistyczna”).
 
Najważniejsi przedstawicie surrealizmu w malarstwie
 
Chociaż surrealizm u swego zarania dotyczył tylko literatury, dziś najbardziej znane jego przykłady odnajdujemy w filmie (Luis Buñuel), ale przede wszystkim w malarstwie.
 
Najsłynniejsze surrealistyczne obrazy stworzyli:
 
Salvador Dalí,
Giorgio de Chirico,
Max Ernst,
Hans Arp,
Marcel Duchamp,
Francis Picabia,
Osvaldo Licini,
René Magritte
Frida Kahlo.
 
Surrealistyczne inspiracje
 
Ważnym dla surrealistów wzorem była twórczość Hieronima Boscha, żyjącego na przełomie XV i XVI wieku malarza o bardzo wyrazistym, zaskakującym jak na epokę, w której tworzył, stylu. Czerpali także z doświadczeń dadaizmu, a jeśli chodzi o literaturę inspirował ich  Comte de Lautréamont oraz Arthur Rimbaud.
 
Trudno nie wspomnieć o rozwijającej się w okresie powstawania surrealizmu psychoanalizie z jej głównymi przedstawicielami Carlem Gustavem Jungiem i Zygmuntem Freudem. Podświadomość, hipnoza, pismo automatyczne czy mediumizm – zjawiska badane przez psychoanalityków – fascynowały także surrealistów, ponieważ mogły stać się źródłem ich twórczości.
 
Podobnie jak psychoanaliza zakładali przecież, że człowiekiem rządzą siły potężniejsze od racjonalnego „ja”.
 
Surrealizm poza Francją i nie tylko w sztuce
 
Chociaż narodził się w Paryżu, surrealizm szybko rozprzestrzenił się na całą Europę. Jego przedstawiciele zakładali grupy i związki w Niemczech, Anglii, Belgii, Wielkiej Brytanii, Rosji, a także w Polsce.
Ciekawym współczesnym zjawiskiem inspirowanym surrealizmem jest happening, a wybitnym przykładem politycznej działalności surrealistycznej była wrocławska Pomarańczowa Alternatywa - działająca od 1981 roku grupa happenerów pod przewodnictwem Majora Waldemara Frydrycha, występująca przeciwko socjalistycznej rzeczywistości.


------
 *1 André Breton, Œuvres complètes I, wyd. Gallimard, 1988, s. 328.


Korzystając z naszej strony, wyrażasz zgodę na stosowanie plików cookie. Możesz je wyłączyć w ustawieniach swojej przeglądarki.

Zgadzam się Więcej